Conflicthantering

Wat is een conflict?

Bij de pagina over communicatie kun je lezen wat er in de intermenselijke communicatie allemaal mis kan gaan. Door onduidelijkheid, door de verschillende golflengtes waarop gecommuniceerd wordt, kunnen er tussen individuen en groepen botsingen en verschillen van mening ontstaan. Er kan onvrede groeien, voortvloeiend uit onbegrip of gekwetstheid, of door het ervaren van (werkelijk of schijnbare) onverenigbare belangen of standpunten.

Opnieuw zijn we allen ervaringsdeskundigen. Overal doen zich conflicten voor: tussen ouders onderling; tussen ouders en kinderen; kinderen onderling; op school; in de buurt, in de politiek, tussen etnische groeperingen; tussen sociale partners; tussen staten, enzovoort.

Een conflict wordt zichtbaar als één of beide (meerdere) partijen de situatie niet meer accepteren en uiting gaan geven aan hun onvrede.

Dat is direct al de eerste stap naar een mogelijke oplossing. Het grootste probleem is vaak niet het conflict zelf maar de wijze waarop er mee wordt omgegaan. Een probleem of conflict erkennen is één ding, maar er komen vaak (meer of minder heftige) emoties bij kijken. Hoe meer onvrede des te meer is er een noodzaak tot handelen en tot het zoeken naar een oplossing. Maar ook des te moeilijker dat wordt! Om een destructief escalatieproces van hakken in het zand, eindeloze beschuldigingen en hatelijkheden te voorkomen zijn vaardigheden om er anders mee om te gaan noodzakelijk. En een andere manier van kijken naar conflicten.

Menselijke communicatie is een complex fenomeen. In een conflict spelen al die vormen van menselijke communicatie een rol. Emoties, hoe we waarnemen, de houding die we aannemen (vechten, uit de weg gaan, ontkennen, aanpassen), verborgen agenda's etc. Vandaar dat het nogal eens voorkomt dat mensen/partijen er niet uitkomen en dan of naar de rechter stappen, of het erbij laten zitten (gebeurt in familieruzies nog al eens) of een bemiddelaar/mediator inschakelen. Zie wat is mediation

Toch kun je conflicten ook als een uitdaging of een kans zien. Het Chinese teken voor conflict kan zowel "kans" als "gevaar" betekenen. Conflicten die escaleren kunnen enorm veel schade en lijden veroorzaken (denk eens aan het Israël-Palestina conflict). Dat is de gevarenkant.

Als we leren goed om te gaan met conflicten kunnen het bronnen worden van verandering, vernieuwing en groei. Ze doen een beroep op creativiteit, op eigen verantwoordelijkheid, ze vergroten eigen autonomie ("empowerment") en inzicht in eigen persoon(lijkheid).

Besluitvorming

Dagelijks nemen we talloze beslissingen. Van vakantiebestemming tot vergaderfrequentie. Elk besluit en elk proces van besluitvorming draagt een element van conflict in zich. Keuzes en afwegingen maken gebaseerd op "wat wil ik" "wat kan ik" kunnen botsen met die van een ander. Effectieve communicatie kan er toe bijdragen dat de verschillen als 'meer mogelijkheden' worden gezien en niet tot conflict lijden en niet escaleren. Als het al wel tot een conflict is gekomen kan bij een goede conflicthantering het besluitvormingsproces weer op gang worden geholpen.

Een zorgvuldige besluitvorming heeft met effectieve conflicthantering gemeen dat ze verschillen niet uit de weg gaan, respect opbrengen voor ieders inbreng, open durven kijken waarop het vastloopt (persoonlijke gevoelens? Inhoudelijke aspecten? Onduidelijke afspraken?), kijken naar ieders belangen in plaats van vasthouden aan standpunten, én creativiteit aanboren om tot een voor ieder optimale oplossing te komen.

Wat is geweldloze conflictoplossing?

Er zijn veel verschillende soorten conflicten en vele manieren om er mee om te gaan. Het hangt van even zovele factoren af hoe we het conflict aan willen pakken. Van onze eigen vermogens en kennis, van emoties, van onze eigen patronen (ben ik iemand van 'de beuk erin' of geef ik snel toe om er maar vanaf te zijn?) maar ook van de belangen die meespelen en van de omgeving (onderwijsinstelling, thuis, of in een commercieel bedrijf?)

Inzicht in het verschil en geschil, in de oorzaken van het conflict kunnen belangrijk zijn maar minstens zo belangrijk is de keus het eigen gelijk te willen halen óf een optimaal resultaat te willen behalen. Anders gezegd; je kunt kiezen om te willen blijven denken in "wat de ander wint, verlies ik" maar je kunt ook kiezen om te zoeken naar een oplossing in beider belang, naar een win-win situatie of zelfs nog voorbij dat. Met dat laatste bedoel ik dat het 'resultaat' misschien niet eens voor beide partijen of personen het meest optimale is in materiele zin (daar waarop je had ingezet) maar dat het een verandering van inzicht, een persoonlijke groei heeft opgeleverd die wel eens waardevoller kan zijn dan het 'ik of we moet er beter van worden.'

Geweldloze conflictoplossing ligt in dezelfde lijn als geweldloze communicatie. Het gaat dan niet alleen om het hanteren van een ethisch principe, ahimsa, geweldloosheid in dit geval, maar om een zo effectief mogelijke wijze van conflictoplossing.

Op heel praktische gronden kiezen steeds meer mensen voor geweldloze conflictoplossing omdat het uiterst effectief is. Jarenlang slepende familieruzies omdat diepe loopgraven zijn gegraven waarbij iedere toenadering als gezichtsverlies wordt ervaren, geven misschien tijdelijk voldoening (ik geef niet toe!), maar de gevolgen voor de gezondheid, het verdriet en de voortdurende escalatie wil niemand. Op zoek naar belangen en wensen van mensen achter hun pijn en frustratie en achter vaak hard ingenomen standpunten, doet meer recht aan hun gevoel en draagt meer bij aan een duurzame oplossing. Het is geen haarlemmer olie maar ook in dit soort schijnbaar uitzichtloze situaties, kan geweldloze communicatie en conflicthantering een opening zijn.

Hoe ver gaat een oplossing?

Voor de een is de strijd staken al voldoende en de ander wil een verbetering van de onderlinge relatie. Een praktisch resultaat is prima en een verbeterende relatie door begrip is eveneens prima.

Mensen, partijen zullen zelf moeten kiezen. Vaak kan het einddoel tijdens bijvoorbeeld mediation, ook veranderen. Door een open dialoog kunnen soms grenzen verlegd worden.

Cursussen conflicthantering en conflictoplossing bij Ahimsa

Conflicten kosten energie. Soms veel energie. Bijverschijnselen kunnen dan ook zijn; ziekte(verzuim), stress, verziekte relaties (werk, thuis) en het verder wegraken van je eigen gevoel en belangen. Een negatieve spiraal die een mogelijke uitweg steeds verder vertroebelt.

Het op een juiste wijze aangaan van een meningsverschil, of conflict kan escalatie voorkomen en daarmee een oplossing dichterbij brengen. Een geweldloze aanpak kan persoonlijke groei betekenen waarmee je in de toekomst beter met andere conflicten kunt omgaan.

Want of je nu wilt leren conflicten aan te gaan (assertiviteit, overwinnen van angst) of ze wilt voorkomen, of je nu juist wat minder "er boven op" wilt zitten en wat empathischer verschillen wilt aankaarten of bespreken, er zijn veel interessante praktische mogelijkheden die ook aan te leren zijn. En net als bij geweldloze communicatie geldt ook hier dat het een combinatie is van gereedschappen, vaardigheden én persoonlijke groei.

In de cursussen van Ahimsa wordt gewerkt met onder andere:

• Conflictstijlen (ben je iemand die ontloopt of juist forceert?)
• Ruziemodellen
• Omgaan met emoties
• Geweldloze communicatie
• Werken vanuit belangen
• Oefeningen en rollenspelen
• Taal als gereedschap (escalatie en deëscalatie)
• Onderhandelen.
• Consensus besluitvorming.
• Groepsprocessen en groepsconflicten.

Kijk voor het najaarsprogramma bij: Cursus data.

"Stoutmoediger dan het doorvorsen van het onbekende,
is soms het betwijfelen van het bekende."
Kaspar.